ECT ve beyin

ECT’nin tam olarak nasıl etkili olduğuna dair pek çok araştırma yapılmaktadır. ECT’nin beyin üzerinde etkisi olduğunu biliyoruz. Bu durum hayvan modelleri üzerinde de araştırılmaktadır. Geçen yüzyılın sonunda farelerin beyinleri incelendi. Elektrokonvülsif uyarım, beynin bazı bölgelerindeki sinir uzantılarının büyümesini sağladı.

İnsanlarda da beyindeki değişimler üzerine araştırmalar yapılmaktadır. Örneğin, beynin görüntülerini çekmemize imkân tanıyan MRI taramalarıyla bu araştırmalar yapılır. Bu taramalardan, beynin bazı bölgelerinin ECT sonrasında geçici olarak biraz büyüdüğü anlaşılmıştır. Bazı beyin bölgelerinde bu durum, kişinin tedaviye ne kadar iyi yanıt verdiğiyle ilişkilidir. Diğer bölgelerde ise bu değişim, EKT’nin etkisi hakkında herhangi bir şey söylemez.

Araştırmacılar, ECT ile tedavi edilmiş kişilerin beyin dokusunu inceledi. Bu dokularda, beyin hücrelerinin büyüme ve değişim gösterdiğine işaret eden bazı maddeler bulundu. Bun  nöroplastisite denir. Yani, beynin kendini daha iyi uyarlayabilmesi ve değişebilmesi anlamına gelir. EKT sayesinde beyin hücreleri arasında yeni bağlantılar oluşabilir. Hatta belki yeni beyin hücreleri bile oluşabilir. ECT uygulanmış kişilerin beyinlerinde herhangi bir hasara rastlanmamıştır. Bu da, ECT’nin iyileşmeye yardımcı olduğu ve beyinde hasar bırakmadığı fikrini desteklemektedir.

Görselde, üç farklı gruptan alınmış beyin dokusu parçalarını görüyorsunuz:
A. Depresyonu olmayan kişiler (sağlıklı grup)
B. Depresyonu olup ECT uygulanmamış kişiler
C. Depresyonu olup ECT uygulanmış kişiler

Araştırmacılar, bu beyin parçalarında belirli maddelere baktılar. Bu maddeler, nöroplastisite denir. nöroplastisite hakkında bilgi verir. Yani yeni beyin hücrelerinin veya yeni bağlantıların oluşması gibi, beyindeki büyüme ve değişimle ilgilidir.

Bu maddeleri içeren beyin hücreleri görsellerde kahverengi renkte gösterilmiştir. ECT uygulanmış kişilerin beyinlerinde (C görselleri) bu maddelerin daha fazla bulunduğu görülüyor. Bu da, ECT uygulanmış kişilerin, ECT yapılmamış depresyon hastalarına (B görselleri) ve hatta sağlıklı kişilere (A görselleri) kıyasla beyinlerinde daha fazla büyüme veya yenilenme belirtileri gösterdiğini ortaya koyuyor. Bu bulgu, ECT’nin beynin kendini iyileştirmesine yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Bir EKT tedavisinde, hasta anesteziyle uyutulurken kontrollü bir nöbet oluşturulur. Bu nöbet, epileptik bir nöbete benzer. Tedavinin etkisi için bu nöbetin gerçekleşmesi önemlidir.

Beyindeki nöronlar, elektriksel ve kimyasal sinyaller aracılığıyla iletişim kurar. Bu iletişim farklı ağlar içinde gerçekleşir ve düşünmeyi, hareket etmeyi, konuşmayı, hissetmeyi ve çok daha fazlasını sağlar. EKT’de, beyindeki aktiviteyi geçici olarak artırmak için elektrik akımı kullanılır. Beyindeki elektrik sinyalleri normalden daha hızlı çalışır ve ağlar aynı anda aktif hâle gelir. Bu durum, epileptik nöbette vücudun titremesine yol açan şeydir; ancak EKT’de, kas seğirmelerini önlemek için hastaya bir ilaç verilir.

Elektrik akımı, beyindeki nöronları daha fazla aktivite üretmeleri için uyarır. Nöbet genellikle 20 ile 60 saniye arasında sürer; bu sırada hasta anestezi altındadır ve hiçbir şey hissetmez.

Bu görseller, elektrik alanının beyinde nasıl çalıştığını gösterir. Elektrot sağ tarafa yerleştirildiğinde (RUL), elektrik akımı üst elektrottan alt elektrota doğru akar. Açık renkli bölgeler, akımın olduğu yerleri gösterir.

Burada beynin içindeki elektrik alanını görüyorsunuz. Bunlar bir MRI taraması temel alınarak yapılan simülasyonlardır. Gerçekte EKT uygulanmış bir kişiye ait değildir.

Burada, akımın üst elektrottan alt elektrota nasıl hareket ettiğini görüyorsunuz. Oklar yönü gösterir, renkler ise elektriğin en yoğun olduğu bölgeleri ifade eder.

Elektriğin büyük kısmı, başın sağ tarafından geçer.

Bunlar, bir MRI taramasından oluşturulmuş veri simülasyonlarıdır. Yani bu, gerçekte EKT uygulanmış bir kişiye ait değildir.