Hasta hikayesi

Geçtiğimiz yıl boyunca Jolien’in durumu giderek kötüleşti. Artık günün her saati, geceleri de dâhil, kendini karamsar hissediyor. Uyumakta çok zorlanıyor. İş yerinden rapor almış durumda ve günler, kanepede kendi dünyasına çekilmiş hâlde otururken yavaş yavaş geçiyor. Yemek yapmak, duş almak, alışverişe gitmek… Her şey ona fazla enerjiye mal oluyor ve onu yorgun düşürüyor. Artık yemeklerden tat almıyor ve son birkaç ayda 7 kilo verdi. Jolien sürekli kendi düşüncelerine dalıyor. Tüm gün boyunca hiçbir şeyin düzelmeyeceğini düşünüyor ve eşi ile çocuklarına karşı kendini suçlu hissediyor. Depresyonunun nereden kaynaklandığını sürekli düşünse de net bir sebep bulamıyor. Bu durum onu korkutuyor ve umutsuzluğa sürüklüyor. Ailesi onun için çok endişeleniyor. Bazen, böyle hissettiğinde yaşamanın bile değmeyeceğini düşünüyor. Jolien, psikiyatri servisine yatırılıyor.

Serviste yapılan bir görüşmede, psikiyatristi Jolien’e EKT adı verilen bir tedaviyi denemesini öneriyor. “EKT, elektrokonvülsif tedavi anlamına gelir ve beyin uyarımına dayalı bir tedavi yöntemidir,” diye açıklıyor psikiyatrist. Bu tedavinin, ağır depresyon yaşayan kişiler için oldukça etkili olduğunu söylüyor. “Ayrıca, ilaç kullanamayan ya da ilaçlardan fayda görmemiş kişiler için de iyi bir alternatiftir. “Tıpkı senin gibi,” diyor.

“Benim gibi mi?” Jolien, EKT’nin tedavi olarak önerildiğini duyunca irkiliyor. Aklına hemen filmlerdeki korkutucu sahneler geliyor. “Gerçekten bu tedaviye başlayacak kadar hasta mıyım?” diye düşünüyor. Bu düşünceler zihninden hızla geçiyor ve onları psikiyatristine sormaya karar veriyor.

“Bu tedavi acı vermez ve tehlikeli değildir,” diye açıklıyor psikiyatrist. ECT’nin güvenli bir tedavi yöntemi olduğunu, ilk başta korkutucu gelebileceğini ama pek çok insana yardımcı olabileceğini söylüyor. Filmlerdeki görüntüler, tedavinin gerçekte nasıl yapıldığıyla örtüşmüyor.

“ECT sırasında, iki elektrot aracılığıyla beyne kontrollü bir elektrik akımı verilir. Bu işlem, bilinçli olarak kısa süreli bir epilepsi nöbeti oluşturur. Tüm bunlar, Jolien genel anestezi altındayken gerçekleşir; bu nedenle hiçbir şey hissetmez veya fark etmez. Bir ekip tarafından dikkatle takip edilir. Vücudunun kasılmasını önlemek için kas gevşetici de verilir.

“Genellikle görülen tek şey, kasların hafifçe titremesidir,” diyor psikiyatrist. Birkaç dakika içinde Jolien yeniden uyanır, kendini yorgun ve belki biraz kafası karışmış hisseder. Bu çok normaldir ve kendiliğinden geçer.

Jolien, bu konuşmadan aldığı bilgilerin hepsini aklında tutmayı zor buluyor, özellikle de kendini bu kadar kötü hissettiği için. Neyse ki eşi yanındaydı ve ona bilgileri tekrar bulabileceği internet siteleri ve broşürler hakkında ipuçları verdi. Jolien, o akşam evine gidip ailesi, eşi ve çocuklarıyla ne yapacaklarını konuşuyor. Çocukları ona şöyle diyor: “Seni özlüyoruz anne, eğer bu sana yardımcı olacaksa, yap.” Jolien kendini desteklenmiş hissediyor ve EKT tedavisini olmaya karar veriyor.

Psikiyatristi, Jolien’i EKT yapılan yakın bir hastaneye sevk ediyor. Orada EKT’nin onun için iyi bir tedavi olup olmayacağı tekrar konuşuluyor. Psikiyatrist şöyle diyor: “EKT için uygun olup olmadığını ve anestezi ya da EKT alamamana neden olabilecek durumların olup olmadığını dikkatlice inceliyoruz.” Bunu, anestezi uygulayan doktorun da içinde bulunduğu bir ekip ile birlikte yapıyorlar. “Gerekirse kan tahlili ve diğer fiziksel muayeneler yapıyoruz.”

Jolien’in başka bir hastalığı bulunmuyor ve antidepresanlar dışında herhangi bir ilaç kullanmıyor. Onay verdikten sonra EKT’ye başlayabilir. Tedavisi ilk etapta hastanede devam edecek ve her şey yolunda giderse iki hafta sonra evden çalışmaya başlayabilecek. Daha sonra haftada iki kez aç karnına hastaneye giderek tedavi görmesi gerekiyor.

Bugün neler olacağı adım adım açıklanıyor.  Jolien’in hoşuna gidiyor,bu onu daha az korkutuyor. Ancak yinede heyecan verici olmaya devam ediyor. Hemşire açıklıyor: “Önce bazı anketler yapacağız ve bugün nasıl olduğuna bakacağız.. Daha sonra gerekirse kıyafet değiştirebilirsin”

Jolien daha sonra EKT tedavisinin zamanının gelmesini beklemek zorunda. Hemşireler onu EKT’nin uygulanacağı odaya götürüyorlar. Yatakta yatıyor. Tedavi ekibi onu karşılıyor Bu ekip, tedaviden sorumlu olan psikiyatrist ve EKT hemşiresinden oluşuyor. Ayrıca anestezi hemşiresi ve anestezi uzmanı da var; bunlar anesteziyi (uyku) uygulayacak ve Jolien’in nefes alışını, kalp atış hızını ve kan basıncını yakından takip edecek.

Hemşire, “Vücudunuza çıkartmalar, başınıza ise jel içeren elektrotlar yapıştıracağız” diye açıklıyor. “Bu sayede kalp atış hızınızı, kan basıncınızı ve beyin aktivitenizi yakından takip edebiliyoruz. Akım elektrotlar aracılığıyla verilir, ancak endişelenmeyin, bu yalnızca anestezi altındayken gerçekleşir”. Jolien’e ayrıca anestezi için kullanılan ilacın verildiği bir damar yolu da açılıyor.

Odadaki herkes Jolien ile birlikte her şeyi kontrol ettikten sonra, Jolien’in ağzına ve burnuna bir oksijen maskesi takılıyor Daha sonra anestezi uzmanı anesteziyi uyguluyor. Jolien huzur içinde uykuya dalar ve sonrasında yapılan tedaviden hiçbir şey hissetmiyor.

Jolien yavaş yavaş uyanıyor. Tedaviden hemen sonra baş ağrısı ve kas ağrıları yaşayabileceği, bir süre nerede olduğunu anlamakta zorluk çekebileceği söylenilmişti. Neyse ki bu durum Jolien için çok da kötü değil, sadece biraz mide bulantısı hissediyor. Yarım saat sonra yatağında doğruluyor ve yanında bulunan hemşireyle konuşuyor Bir saat sonra kendini kalkıp üstünü değiştirip,yemek yiyebilecek kadar iyi hissediyor. Daha sonra partneriyle birlikte kendine gelmek üzere servise geri dönüyor. Orada ona iyi bakıyorlar. “Eğer EKT tedavisini evden alacaksan, tedavi süresince araba kullanamazsın,” demişti doktor. “Seni bir başkasının getirip götürmesi gerekecek.” “Ayrıca, narkoz sonrası ilk 24 saat boyunca yanında birinin kalmasının standart olduğu ve böylece ona iyi bakılabileceği kendisine söylenir.”

Üç hafta ve altı EKT tedavisinden sonra Jolien, çocuklarıyla tekrar yürüyebileceğini ve yürümek istediğini fark eder. Ayrıca çok daha iyi uyuyor. Yakında tekrar bisiklet turu yapmayı düşünüyor, daha önce bundan çok keyif alıyordu. Özellikle partneri ve ailesi, Jolien’in daha neşeli olduğunu fark ediyor. Jolien’in bazen tedavi sırasında söylenenleri unuttuğunu görüyorlar. Psikiyatrist, bunun bilinen bir yan etki olduğunu ve EKT tedavisi durduktan sonra genellikle düzeldiğini açıkladı. EKT ekibinin verdiği bazı önerilerle ailesi buna iyi şekilde yaklaşabiliyor. Jolien, etkisi geçene kadar birkaç tedavi daha alacak.

“Etkisi olsa bile, yeni bir depresyonu önlemek için ilacı kullanmaya devam etmelisin,” dedi psikiyatrist önceki görüşmelerinde. “Psikoterapi de burada olumlu şekilde yardımcı olabilir.” Jolien, EKT yapma kararından memnun. “Diğer insanların da bu tedaviden fayda görmelerini umuyor

ECT tedavisi artık tamamen tamamlanmıştır. Jolien son haftalarda evde giderek daha fazla etkinlik yapmaya başlamıştır, örneğin bisiklet turu gibi. Yine de sık sık zor zamanlara ve hastanede kaldığı döneme geri dönüp düşünür. Jolien özellikle depresyonun geri gelmesinden korkmaktadır. Kendi kendine , yeniden bir nüks yaşarsa tekrar EKT alıp alamayacağını sorar.

“Evet, kesinlikle,” der psikiyatristi onu rahatlatıcı bir şekilde. “Bunun önceki seferki kadar iyi çalışacağını %100 garanti edemem, ancak artık ilaç kullandığın için yeni bir depresyon geçirme olasılığın en azından daha düşüktür.” Jolien ise bunun olmasını gerçekten çok ister.